Pierwsza pomoc w złamaniu,
zwichnięciu, skręceniu

Pierwsza pomoc w złamaniu, zwichnięciu, skręceniu.

Najczęstsze urazy w obrębie układu kostno-stawowego to złamania, skręcenia i zwichnięcia. Pomiędzy tymi stanami urazowymi występują różnice, które musimy znać chcąc udzielić pierwszej pomocy poszkodowanemu.

Od lewej. Stabilizacja a później odciążenie kończyny. Źródło: mp.pl

Złamania dzielimy na złamania otwarte i zamknięte z przemieszczeniem lub bez przemieszczenia. Złamania otwarte to takie, które naruszają tkanki i przerywają ciągłość skóry, to im towarzyszy najczęściej krwawienie lub krwotok. Złamania zamknięte – odwrotne, uszkodzona struktura kostna znajduje się pod tkankami i skórą – nie naruszając jej ciągłości. Złamania z przemieszczeniem to taki stan, w których odłamy kostne złamanej kończyny przemieszczają się względem złamanej kości.

Czy zwichnięcie i skręcenie to to samo?

Zwichnięcie dotyczy głównie stawów i definiuje się je jako całkowitą utratę kontaktu kości z powierzchniami stawowymi (lub samych powierzchni stawów względem siebie). Innymi słowy końce kości lub powierzchnie stawów przemieszczają się względem siebie, poza ich fizjologiczne położenie, w obrębie danego stawu, w którym się znajdują.

Skręcenie to uraz polegający na przekroczeniu fizjologicznego zakresu ruchu w stawie. Na skutek skręcenia może np. dojść do uszkodzenia torebki stawowej, więzadeł, chrząstki stawowej, przyczepów ścięgien, a niekiedy także uszkodzenia fragmentów kostnych. Różnica pomiędzy skręceniem a zwichnięciem polega na tym, że w skręceniu nie dochodzi do całkowitej utraty kontaktu powierzchni stawowych tak jak w przypadku zwichnięcia.

"Złamania, zwichnięcia czy skręcenia stabilizuj zawsze zgodnie
z zasadą Potta"

Charakterystyczne objawy złamania, zwichnięcia i skręcenia.

Urazy takie jak złamania, zwichnięcia czy skręcenie charakteryzuje grupa charakterystycznych objawów, które pozwolą nam wstępnie zidentyfikować rodzaj urazu.

Złamanie:

Ból.

Obrzęk i deformacja kończyny.

Może wystąpić asymetria kończyn.

Ograniczenie ruchomości kończyny lub ruch patologiczny, np. zginanie kończyny w miejscu, w którym normalnie nie występuje.

W złamaniu otwartym – rany, krwawienia i krwotoki – uwidoczniona jest kość oraz ewentualnie jej odłamy.

Zwichnięcie:

Utrata łączności powierzchni stawowych.

Silny ból.

Duży obrzęk.

Zniekształcenie obrysu stawu (nienaturalny wygląd).

Uniemożliwia ruch stawu.

Skręcenie:

Ból w okolicy stawu ograniczający jego ruchomość.

Nasilają go próby wykonania ruchu.

Obrzęk i wylew krwawy w miejscu uszkodzonych włókien torebki stawowej.

Wzmożone ocieplenie skóry w okolicy stawu.

Pierwsza pomoc w złamaniach, zwichnięciach i skręceniach.

W pierwszej pomocy w związku z urazami takimi jak złamania, zwichnięcia czy skręcenia, podstawą naszych działań będzie unieruchomienie kończyn zgodnie z zasadą Potta. Zasada Potta – to określenie algorytmu postępowania medycznego w przypadku w/w urazów.

  • W przypadku złamania kości długiej należy zastosować unieruchomienie obejmujące złamaną kość oraz dwa sąsiadujące stawy.
  • W przypadku urazu w obrębie stawu unieruchomienie musi obejmować staw i dwie sąsiednie kości, które go tworzą.

Postępowanie zgodnie z zasadą Potta ma na celu zmniejszenie bólu, zmniejszenie obrzęku, minimalizację ryzyka potencjalnego uszkodzenie pęczka naczyniowo-nerwowego, zmniejszenie ryzyka przebicia skóry przez odłamy kostne i spowodowania powikłań pod postacią złamania otwartego.

Stabilizacja zgodnie z zasadą Potta. Zdjęcie: mp.pl Źródło: gotowidoratowania.pl

Algorytm postępowania

  1. Zadbaj o własne bezpieczeństwo, upewnij się, że można bezpiecznie podejść do poszkodowanego.
  2. Dowiedz się co się stało, zapytaj o symptomy, zlokalizuj urazy, ewentualnie wyeksponuj je poprzez rozcięcie odzieży.
  3. Jeśli w wyniku urazu powstała silnie krwawiąca rana, zatamuj oraz zabezpiecz krwotok opatrunkami.
  4. Poleć poszkodowanemu, aby usiadł np. na ziemi. Zadbaj o komfort poszkodowanego, dbaj o jego bezpieczeństwo, asekuruj poszkodowanego.
  5. Kończynę, która boli w wyniku doznanego urazu, należy ustabilizować ręcznie w takiej pozycji, w której poszkodowany będzie odczuwał najmniejsze dolegliwości. Stabilizuj kończynę zawsze w pozycji zastanej, nawet w przypadku jej nienaturalnego wyglądu lub znacznych deformacji. Nigdy nie ustawiał kończyn w pozycji fizjologicznej.
  6. Z bolących (urazowych) kończyn usuń biżuterię. W przypadku urazów kończyn dolnych, poluzuj sznurowanie obuwia lub je usuń (rozetnij i zdejmij).
  7. Ustabilizuj kończynę w pozycji zastanej, wygodnej dla poszkodowanego. Do stabilizacji kończyn możesz wykorzystać wszystko co masz pod ręką, kiedy nie posiadasz szyn do stabilizacji takich jak szyny typu splint (szyny piankowe) czy szyn Kramera. Do ustabilizowania kończyn możesz wykorzystać np:

zwinięte grube gazety

elementy ubrań

koce

ciało poszkodowanego, do którego przybandażujesz kończynę i podwiesisz na temblaku

wszelkie elementy, które nadają się do stabilizacji – improwizuj

  1. Zawsze stabilizuj kończynę zgodnie z zasadą Potta
  2. Dąż do odciążenia i ograniczenia ruchu urażonej kończyny, np. poprzez zastosowanie temblaka zrobionego z chusty trójkątnej.
  3. Stabilizując i bandażując kończyny zawsze staraj się pozostawić uwidocznione palce kończyn. Dzięki temu będzie można sprawdzać ich ukrwienie oraz ciepłotę.
  4. Jeśli poszkodowany jest w stanie się poruszać i samodzielnie dojechać do szpitala, powinien od razu po zabezpieczeniu urazu udać się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy (SOR), w innym przypadku wezwij zespół ratownictwa medycznego.
  5. Zadbaj o komfort cieplny poszkodowanego.
  6. Udzielaj wsparcia psychicznego poszkodowanemu.

Szerokości i bezpieczności! Piona!
GOTOWI DO RATOWANIA – szkolenia z pierwszej pomocy, kursy pierwszej pomocy.

Zapisz się na szkolenia z pierwszej pomocy dla kierowców zawodowych, które dla Ciebie organizujemy. Posiądź wiedzę, która może w przyszłości pomóc Ci jeżeli zdrowie i życie drugiego człowieka będzie zagrożone. Kurs pierwszej pomocy dla kierowców zawodowych na którym zdobędziesz wiedzę praktyczną i teoretyczną z zakresu pierwszej pomocy w wypadkach drogowych to Twój must-have. Pamiętaj szkolenia z pierwszej pomocy, kursy pierwszej pomocy – o tym nie możesz zapominać.